Môi trường biển bị đe dọa bởi “Lưới đánh cá ma”

Theo báo cáo của một số tổ chức dụng cụ đánh bắt cá thất lạc trên biển hay còn gọi là "Lưới Đánh Cá ma" đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường biển. Hội nghị Đại dương Thế giới đã đề cập đến vấn đề này và nêu ra một số phương pháp hiệu quả hạn chế cũng như giảm thiểu loại lưới này.

Trong báo cáo của Tổ chức Nông lương Liên hiệp quốc (FAO) và Chương trình môi trường Liên hiệp quốc (UNEO) tại hội nghị đại dương diễn ra từ ngày 11 đến 15/5/2009 tại Indonesia, có đưa ra lời cảnh báo về lượng dụng cụ đánh cá bị các ngư dân làm thất lạc, bỏ quên trên biển đang gây ra mối nguy hiểm cực kì nghiêm trọng đến các tàu thuyền lưu thông trên biển và ảnh hưởng đến nguồn cá qua cái được gọi là “lưới đánh cá ma”.

Theo nội dung của bản báo cáo, các dụng cụ đánh cá bị thất lạc, bỏ quên hay cố tình vứt lại đang ngày càng xâm hại nghiêm trọng đến môi trường biển. Nguyên nhân chính là do quy mô hoạt động của ngành đánh cá trên toàn thế giới đang tăng trưởng rất nhanh, đồng thời cũng là do các công ty, ngư dân này sử dụng loại lưới đánh cá, dụng cụ đánh cá bằng các vật liệu tổng hợp có độ bền cao. Ước tính khối lượng dụng cụ đánh cá thất lạc hay vứt lại trên biển lên đến 640 nghìn tấn chiếm khoảng 10% lượng rác thải trên biển. Từ trước tới nay, ngành vận tải biển là nguồn thải chính của loại rác này, chúng theo dòng nước trôi dạt vào các vùng ven biển cũng trở thành lượng rác chính cho những nơi này.

Lưới đánh cá ma

Môi trường biển bị đe dọa bởi “Lưới đánh cá ma” (Ảnh: Internet)

Phần lớn các dụng cụ này bị thất lạc do bão to, sóng lớn hoặc các dụng cụ mắc vào nhau chứ không phải người dân cố tình bỏ lại. Ví dụ như dùng lưới đánh cá trong những vùng có bẫy làm lưới vướng lại. Những dụng cụ này sẽ tiếp tục đánh bắt cá – còn gọi là đánh cá – và những loài khác như rùa, chim biển, những loại động vật có vú khác. Đó chính là nguyên nhân gay ô nhiễm môi trường biển, gây thay đổi về môi trường đáy biển và làm nguy cơ tai nạn đường biển và hư hỏng tàu thuyền.

Trước đây, những tàu thuyền đánh cá chưa được trang bị hiện đại nên sử dụng các loại lưới đơn giản, những loại lưới này lang thang trên biển gây ra hiện tượng đánh cá ma. Tuy nhiên đã có lệnh cấm vào năm 1992 nên loại lưới này đã hạn chế được sử dụng.

Ngày nay, nhằm nâng cao chất lượng cho mỗi lần ra khơi con người đã sáng tạo ra lưới móc đặt dưới đáy biển và đã trở thành nguyên nhân chủ yếu dẫn tới hiên tượng này. Loại lưới này có phần đáy đường neo dưới đáy biển, phần trên trôi dạt trên mặt biển tạo tành những bức tường lưới với chiều dài lên đên 10.000m. Nếu vô tình để thất lạc hoặc bỏ quên trên biển nó vẫn tiếp tục bắt cá nhiều tháng thậm trí là nhiều năm sau đó, vô tình giết chết chúng và rất nhiều loài sinh vật biển khác.

Giỏ và bẫy bắt cá là các dụng cụ đánh bắt được sử dụng rộng rãi khác. Tại vịnh Chesapeake – Mỹ mỗi năm có trên 500.000 bẫy cua được đưa vào sử dụng, nhưng đã có tới 30% số đó đã bị mất. Tương tự vậy ở đảo Caribbe mỗi năm có tới 20.000 chiếc bẫy đánh cá bị bão cuốn đi. Mỗi chiếc bẫy, giỏ mất đi nó cũng sẽ tự động bắt cá, cua trong một thời gian dài trước khi bị hỏng mà chìm xuống đáy biển.

Phó tổng giám đốc FAO bày tỏ mối lo ngại về hiện tượng đánh cá ma đang ngày gia tăng này như sau: “Số lượng dụng cụ đánh cá còn sót lại trong môi trường biển sẽ còn tiếp tục tăng và ảnh hưởng của nó đến hệ sinh thái biển sẽ còn tồi tệ hơn nếu cộng đồng quốc tế không có những giải pháp hiệu quả đối phó với rác thải biển một cách tổng thể. Chiến lược giải quyết vấn đề này phải được thực hiện ở nhiều phương diện, bao gồm các biện pháp ngăn ngừa, giảm nhẹ và giải quyết”.

Ông cho biết thêm rằng hiện nay FAO đang phố hợp với tổ chức hàng hải quốc tế xem xét Công ước quốc tế về phòng chống ô nhiễm từ tàu biển đối vơi thiết bị đánh cá và phương tiện tiếp cận tại bờ. Ông Achim steiner, phó tổng thư kí Liên hợp quốc kiêm giám đốc điều hành UNEP nói: “những bóng ma trong môi trường biển” tồn tại do hiện tượng đánh bắt triệt và axit hóa vùng biển có liên quan tới khí nhà kính và nguồn rác thải ô nhiễm từ đất liền, tạo lên những vùng biển chết. “Đánh cá ma” chỉ là một phần của những thách thức mà chúng ta cần nỗ lực chung để giải quyết một cách khẩn cấp, nếu muốn duy trì năng suất của biển cho các thế hệ mai sau hoặc ít nhất cũng là để đạt được các mục tiêu phát triển thiên niên kỷ của Liên hiệp quốc”.

Sử dụng thiết bị đánh dấu tất cả các thiết bị là cần thiết bởi không phải tất cả những dụng cụ bị vứt bỏ đều là cố ý. Sử dụng thiết bị GPS gắn vào lưới để tránh bị quên hoặc không tìm thấy.Áp dụng công nghệ mới giúp giảm bớt hiện tượng đánh cá ma, với thiết bị hiện đại đắt tiền ngư dân sẽ cố gắng để tránh thất lạc cũng như nỗ lực tìm lại chúng. Các tàu thuyền nên sử dụng rada quét đáy biển để tránh những chướng ngại vật.

Sử dụng hệ thống định vị cho các thiết bị để thuận lợi cho quá trình tìm kiếm. Bên cạnh đó công nghệ dự báo thời tiết cũng giúp ngư dân biết thời điểm không nên sử dụng lưới… Các nhà nghiên cứu đang kết hợp vật liệu bền với chức năng phân hủy sinh học để sản xuất các dụng cụ đánh bắt, điều này đang được thúc đẩy để sớm đưa ra thị trường.

Tăng cường các dự án thu nhặt, hủy bỏ và tái chế: việc này tạo điều kiện để hủy bỏ nhưng thiết bị đã cũ, hỏng. tuy nhiên hầu hết các cảng biển đều không thực hiệ việc này. Bên cạnh đó cũng nên đặt các thùng rác trên biển, cung cấp cho tàu các loại túi để đựng rác, như vậy chắc chắn sẽ giải quyết được phần nào vấn đề này. Những dụng cụ bị mất nên được báo cao lại và không được phép quy kết trách nhiệm chỉ dừng lại ở trách nhiệm pháp lý của công dân khi làm thất lạc dụng cụ và khuyến khích tìm kiếm. Mục đích của việc này là nâng cao nhận thức về tác hại và tăng khả năng tìm kiếm.

Bên cạnh những phương pháp đã nêu ở trên, một số giải pháp khác cũng đã được nêu ra. Tất cả những giải pháp đó đều thiệt thực và khả thi. Qua đó mong rằng bản báo cao này sẽ hướng ngành công nghiệp đánh bắt và chính phủ các nước tham gia vào ngành này sẽ hành động để giảm thiểu việc thất lạc dụng cụ góp phần bảo vệ sinh thái biển.